← terug naar nieuwsoverzicht

Je wordt niet zomaar goed doel

Een goededoelenorganisatie krijgt echt niet zomaar een ANBI-status. En het ‘gemak’ van een ANBI-status is zeker geen goed argument om de giftenaftrek maar af te schaffen.

In het Nederlands Dagblad van 22 september pleit kandidaat-notaris Jasper Nobel voor beperking of afschaffing van de giftenaftrek. In een reactie daarop blijkt emeritus hoogleraar Kor Mollema het daarmee volstrekt oneens te zijn (Nederlands Dagblad 26 september). Er valt nog meer af te dingen op de argumenten van Jasper Nobel. Nobel stelt: ‘Iedereen kan bij de notaris een stichting oprichten en deze laten vastleggen als goed doel.’ Zo eenvoudig is dat echter niet. De statuten en daadwerkelijke activiteiten van een Algemeen Nut Beogende Instelling (meestal kortweg ANBI of goededoelorganisatie genoemd) moeten aan diverse eisen voldoen. Zo moet bijvoorbeeld blijken dat voor minimaal 90 procent het algemeen nut beoogd wordt. Bestuurders moeten onafhankelijk en integer zijn en mogen slechts een beperkte of geen beloning voor hun bestuurswerkzaamheden ontvangen. De beheerkosten moeten in redelijke verhouding tot de bestedingen van de ANBI staan.

Openheid vereist

Verder is grote openheid vereist: ANBI’s moeten jaarlijks diverse algemene en financiële gegevens op hun website plaatsen. Niet alleen de belastingdienst, maar ook donateurs kunnen dus zien of de giften besteed worden overeenkomstig de bedoelingen. Verder geldt dat een stichting pas als ANBI wordt aangemerkt na beoordeling door de belastingdienst van een in te dienen vragenformulier en diverse gegevens. De ervaring leert dat de belastingdienst die aanvragen kritisch beoordeelt en regelmatig aanvragen afwijst. In 2016 is bijvoorbeeld blijkens een evaluatierapport van het ministerie van Financiën 34 procent van alle aanvragen afgewezen en is 15 procent van de aanvragen door de aanvrager zelf ingetrokken (waarschijnlijk na kritische vragen van de belastingdienst). Een stichting wordt dus niet zomaar toegevoegd aan de lijst van aangewezen ANBI’s die op de website van de belastingdienst te vinden is! Volgens Nobel worden bestedingen van de ruim 43.000 goededoelorganisaties nauwelijks gecontroleerd. Uiteraard is een gedetailleerde controle van al die ANBI’s niet mogelijk. Dat geldt echter ook voor de miljoenen belastingaangiften die de belastingdienst jaarlijks ontvangt. Hoewel het nooit compleet is, heeft de belastingdienst wel methoden om ANBI’s te beoordelen. Zoals hiervoor al genoemd is, komen veel aanvragers niet op de ANBI-lijst terecht. Verder worden regelmatig ANBI-beschikkingen ingetrokken en rechtszaken gevoerd over het vervallen van de ANBI-status.

Het klopt dat het ondoenlijk is voor de belastingdienst alle aangiften met giftenaftrek goed te controleren. In een rapport Evaluatie uitvoering giftenaftrek van januari 2017 van het ministerie van Financiën is geconcludeerd dat de post giften vaak fout wordt ingevuld in de belastingaangifte. Een andere conclusie in dat rapport is zelfs dat ‘door individuele belastingplichtigen veel wordt geconstrueerd en gefraudeerd’. Harde cijfers ontbreken echter in het evaluatierapport. Het lijkt erop dat op basis van een paar duidelijke fraudegevallen
vermoed wordt dat er heel veel meer zullen zijn. Ongetwijfeld komen onbewuste en bewuste fouten vaker voor, maar onbekend is dus of het totaal gezien om schokkende bedragen gaat of dat het wel meevalt. Veel fouten in aangiften kunnen bovendien voorkomen worden door vereenvoudiging van de giftenregeling en de in te vullen gegevens.

Maatschappelijk belang

De giftenaftrek is een mooi middel om Nederlanders te stimuleren gul te geven aan de ongeveer 43.000 goede doelen (waarvan ongeveer 9.500 kerkelijke instellingen) en om betrokken te zijn bij goede doelen. Dankzij donateurs aan goede doelen hoeft de overheid niet nog veel meer subsidies te verstrekken. Onbekend is wat de exacte gevolgen van afschaffing van de giftenaftrek zullen zijn voor goede doelen. Het is echter redelijk te verwachten dat minder giftenaftrek leidt tot minder (netto) inkomen van donateurs en daardoor tot lagere giften aan goede doelen.

Individuele verschillen

Soms wordt gesteld dat tegenover beperking van aftrekposten verlaging van tarieven staat en dat het dus weinig uitmaakt. Individueel ligt dat echter anders. Bij een voor de overheid budgettair neutrale vervanging van de giftenaftrek door tariefverlaging komt die tariefverlaging immers niet alleen bij donateurs terecht, maar wordt die verdeeld over alle Nederlanders. Per saldo zullen donateurs er dus netto op achteruit gaan als de giftenaftrek fors beperkt of afgeschaft wordt. Voor de duizenden goede doelen in ons land is handhaven van de giftenaftrek dus belangrijk.

Wim de Kok, Fiscaal partner en o.a. ANBI-specialist bij WITh accountants in non-profit en Lansigt accountants en belastingadviseurs.

Bron: artikel van 1 oktober 2018 uit het Nederlands Dagblad

 

Top